czwartek, 10 stycznia 2013

Czasowniki regularne

Odmianę czasowników takich jak np. 'komen', 'heten', 'zijn' poznaliście już w poprzednich lekcjach. Dzisiaj zajmiejmy się  czasownikami całkowicie regularnymi w czasie TERAŹNIEJSZYM.


Poprawna odmiana czasowników regularnych wymaga poznania zasady oddzielenia rdzenia

Surowy rdzeń - jest wyprowadzany od formy bezokolicznika - forma prosto ze słownika, surowy rdzeń nie posiada końcówki 'en':

               np.  werk-en



1. Rdzeń ze samogłoską krótką


   'werken' --> werk-en (pracować)
   W odmianie przez osoby - do surowego rdzenia: werk- "doklejamy" tylko literkę 't'
   - ale pamiętaj - jedynie w 2 i 3 osobie liczby pojedynczej. 
   
   liczba pojedyncza
   ik (ja) werk 
   jij (ty) werkt
   u (pan) werkt
   zij/hij (on/ona) werkt

   liczba mnoga -  zawsze tak samo jak w bezokoliczniku!
   wij werken
   jullie werken
   zij werken



2. Rdzeń ze samogłoską długą


  'maken' --> mak-en (robić, tworzyć)
  Tutaj pojawia sie mała trudność.
  Jeśli zrozumiałeś poprzednią lekcje o samogłoskach długich i krótkich,  wiesz że 'a' w   
  wyrazie 'maken' jest samogłoską długą i dlatego w odmianie musi taką pozostać
  Samo mak- to tylko surowy rdzeń. 
  Poza tym pomiętaj o doklejeniu literki 't' jak w przykładzie powyżej.

  liczba pojedyncza
  ik maak
  jij/u maakt
  hij/zij maakt

  liczba mnoga
  wij maken
  jullie maken
  zij maken


3. Czy rdzeń może kończyć się na ' v ' albo ' z '?


   Otóż - nie! To kolejna rzecz, jeśli chodzi o odmianę czasowników.
   'leven'--> lev-en (żyć)
   'kiezen' --> kiez-en (wybierać)
   Rdzeń nigdy nie kończy się na 'v' oraz 'z'. Co zatem następuje w odmianie tychże 
   czasowników? Spojrz...
   
  liczba pojedyncza    v --> f
  ik leef
  jij/u leeft
  hij/zij leeft

  liczba mnoga 
  wij leven
  jullie leven
  zij leven

  liczba pojedyncza    z-->s
  ik kies
  jij/u kiest
  zij/hij kiest

  liczba mnoga
  wij kiezen
  jullie kiezen
  zij kiezen


4. Rdzeń nigdy nie kończy się dwiema takimi samymi

      literkami


  'stoppen' --> stopp-en (przestawać, zatrzymywać)
  Wiele jest tego typu czasowników. Zapamietaj po prostu, aby pozbyć się jednej
  ze spółgłosek.

  liczba pojedyncza
  ik stop
  jij/u stopt
  zij/hij stopt

  liczba mnoga
  wij stoppen
  jullie stoppen
  zij stoppen


5. Rdzeń kończący się na literkę 't'


   Istnieją czasowniki, których rdzeń kończy się na 't'. Czy zatem dodajemy dodatkowe
   't' w 2 i 3 os. liczby pojedynczej? Nie - nie dodajemy!
   rusten --> rust-en (odpoczywać)
  
  liczba pojedyncza
  ik rust
  jij/u rust
  zij/hij rust

  liczba mnoga
  wij rusten
  jullie rusten
  zij rusten

ZADANKO -  odpowiedzi pojawią się w przyszłym tygodniu, na końcu tej lekcji.
Odmień następujące czasowniki przez osoby w liczbie pojedynczej:
- leren
- koken
- pakken
- missen
- durven
- lezen
- wachten

Odpowiedzi:     ik leer, kook, pak, mis, durf, lees, wacht
                         jij/u leert, kookt, pakt, mist, durft, leest, wacht
                         zij/hij leert, kookt, pakt, mist, durft, leest, wacht
                         wij/jullie/zij leren, koken, pakken, missen, durven, lezen, wachten
                   

2 komentarze: